Kryminalne zagadki dawnej Polski – kurs online
KU/11660
Kultury i Idee
Kurs realizowany w formie zdalnej na platformie Google Meet.
Polska w epoce nowożytnej to nie tylko historia elit i wydarzeń militarnych, lecz także świat przestępstw i kar, który wyłania się ze źródeł archiwalnych.
Kurs poświęcony jest przestępczości w dawnej Polsce, ukazywanej nie tylko jako zbiór norm prawnych, lecz przede wszystkim jako element codziennego życia dawnych społeczeństw. Omawiane zagadnienia pozwalają zrozumieć, co w XVII i XVIII wieku uznawano za przestępstwo, jak funkcjonowały sądy miejskie i wiejskie oraz w jaki sposób karano sprawców najróżniejszych występków.
Program zajęć obejmuje następujące zagadnienia:
- Czym było przestępstwo w nowożytnej Polsce? Wykład wprowadzający.
- Przestępstwa przeciwko mieniu.
- Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu.
- Procesy o czary w dawnej Polsce.
- Występki przeciwko moralności, dobrym obyczajom i sakramentowi małżeństwa.
- Prostytucja w dawnej Polsce.
- Zwierzę jako przedmiot i przyczyna sporu sądowego.
- Bom nagle to uczyniła… – zbrodnia dzieciobójstwa i spędzenia płodu w świetle źródeł z epoki.
- Uciekł mi chłop! Poszukiwanie zbiegłych poddanych w świetle prasy nowożytnej.
- Czy plotka mogła być przestępstwem?
- Każdy występek karany był śmiercią? Karanie najpoważniejszych przestępstw na przykładzie miasta Żywca w XVII i XVIII wieku.
Podczas spotkań omawiane są różnorodne archiwalia, w tym księgi sądowe oraz przekazy prasowe, dostępne w języku polskim i niewymagające znajomości języków dawnych ani obcych. Zajęcia mają przede wszystkim charakter konwersatoryjny i zakładają aktywny udział Słuchaczy; wykład wprowadzający stanowi jedną z form pracy.
Kurs skierowany jest do wszystkich osób zainteresowanych dziejami dawnej Polski, niezależnie od poziomu wcześniejszej wiedzy; treści opracowano tak, aby były przystępne zarówno dla pasjonatów, jak i dla osób dopiero rozpoczynających kontakt z tą tematyką.
Grupa ze zmniejszonym limitem osób.
Cel ogólny:
zapoznanie Słuchaczy z problematyką przestępczości w dawnej Polsce w epoce nowożytnej na tle norm prawnych, obyczajowych i społecznych. Zajęcia pozwalają zrozumieć funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości oraz społeczne postrzeganie występków i kar na podstawie wybranych źródeł z epoki.
Cele szczegółowe:
- przybliżenie podstawowych kategorii przestępstw funkcjonujących w Polsce nowożytnej oraz sposobów ich rozumienia w realiach epoki,
- ukazanie funkcjonowania sądów miejskich i wiejskich w XVII i XVIII wieku w oparciu o praktykę sądową, a nie wyłącznie normy prawne,
- zaprezentowanie przestępczości jako elementu życia codziennego dawnych społeczności, osadzonego w kontekście społecznym i obyczajowym,
- wprowadzenie do pracy ze źródłami archiwalnymi dotyczącymi przestępczości i wymiaru sprawiedliwości w epoce nowożytnej,
- stworzenie przestrzeni do dyskusji nad społecznymi konsekwencjami przestępstw i kar w dawnej Polsce.
Korzyści dla Słuchacza:
W zakresie wiedzy – Słuchacz zna:
- podstawowe kategorie przestępstw funkcjonujące w Polsce nowożytnej oraz rozumie, jakie zachowania uznawano wówczas za naganne lub karalne,
- zasady funkcjonowania sądów miejskich i wiejskich w XVII i XVIII wieku oraz podstawowe formy kar stosowanych w praktyce sądowej.
W zakresie umiejętności – Słuchacz potrafi:
- wskazać i omówić wybrane przykłady spraw karnych znanych ze źródeł archiwalnych,
- odczytywać i interpretować źródła dotyczące przestępczości z uwzględnieniem ich kontekstu społecznego i historycznego,
- powiązać omawiane typy przestępstw i sposoby karania z realiami życia codziennego dawnych społeczności.
W zakresie kompetencji społecznych – Słuchacz:
- jest gotów do aktywnego udziału w dyskusji oraz do formułowania opinii na podstawie analizy materiału historycznego.
Metody pracy:
- zajęcia prowadzone są w formie konwersatoryjnej, z elementami wykładu wprowadzającego,
- podstawowa metoda pracy: wspólna analiza fragmentów źródeł archiwalnych oraz omawianie wybranych przypadków znanych z praktyki sądowej epoki nowożytnej,
- w trakcie zajęć wykorzystywane są pytania problemowe, stanowiące punkt wyjścia do moderowanej dyskusji,
- zajęcia zakładają aktywny udział Słuchaczy, nie przewiduje się przygotowywania referatów ani prezentacji przez Słuchaczy.
Metody weryfikacji efektów kształcenia:
weryfikacja efektów kształcenia ma charakter dobrowolny i odbywa się po zakończeniu zajęć. Przyjmuje postać zdalnego testu jednokrotnego wyboru, obejmującego całość zagadnień omawianych podczas kursu. Test składa się z około 20–25 pytań i rozwiązywany jest w określonym przedziale czasowym. Warunkiem zaliczenia jest uzyskanie co najmniej 60% poprawnych odpowiedzi. Przewiduje się możliwość ponownego przystąpienia do testu.
