(Nie)widzialna historia sztuki: Ukraina, Rumunia i Mołdawia – kurs online
KU/11879
Kultury i Idee
Kurs realizowany w formie zdalnej na platformie ZOOM.
Zajęcia poświęcone są (nie)widzialnej historii sztuki Ukrainy, Mołdawii i Rumunii – krajów o bogatej tradycji artystycznej, które pozostają słabo rozpoznane w polskiej edukacji artystycznej. Program analizuje przyczyny ich marginalizacji w europejskim dyskursie oraz prezentuje alternatywne sposoby opowiadania historii sztuki regionu.
Moduł 1: Peryferie i kanon – Europa Wschodnia poza główną narracją
Centrum i peryferie w historii sztuki. Europa Wschodnia jako obszar selektywnej widzialności. Metody badania sztuki regionów pomijanych.
Moduł 2: Ukraina – między imperium, awangardą a nowoczesnością
Sztuka XIX–XX wieku. Artyści i zjawiska długo przypisywane innym centrom kulturowym. Sztuka współczesna i nowe strategie widzialności.
Moduł 3: Mołdawia – lokalność i peryferyjność
Historia sztuki nowoczesnej i współczesnej. Instytucje, twórcy i ograniczona recepcja międzynarodowa. Sztuka między Wschodem a Południem Europy.
Moduł 4: Rumunia – selektywna obecność w kanonie
Sztuka XIX i XX wieku. Modernizm, socjalizm i transformacja. Artyści znani fragmentarycznie i twórcy pozostający poza głównym obiegiem.
Moduł 5: Sztuka po 1989 roku
Przemiany polityczne i kulturowe a twórczość artystyczna. Nowe media, pamięć, historia i tożsamość w sztuce współczesnej.
Moduł 6: Praktyki widzialności i alternatywne narracje
Warsztaty: case studies, projekt narracji kuratorskiej lub wystawy poświęconej (nie)widzialnej historii sztuki Ukrainy, Mołdawii i Rumunii.
Cel ogólny:
zapoznanie Słuchaczy z historią sztuki Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej na przykładzie twórczości artystów z Ukrainy, Mołdawii i Rumunii – krajów słabo obecnych w polskich i zachodnioeuropejskich narracjach historii sztuki. Kurs ukazuje sztukę tych państw jako obszar peryferyjny wobec dominujących centrów kulturowych, analizując mechanizmy marginalizacji, uproszczeń i nieobecności w kanonie. Celem zajęć jest rozwijanie umiejętności krytycznej analizy dzieł, poszerzenie wiedzy o sztuce regionów pomijanych oraz wprowadzenie do alternatywnych narracji historii sztuki.
Cele szczegółowe:
- zrozumienie mechanizmów tworzenia kanonu historii sztuki Europy oraz przyczyn marginalizacji Ukrainy, Mołdawii i Rumunii,
- poznanie podstawowych zjawisk i kierunków w sztuce tych krajów od XIX do XXI wieku,
- analiza twórczości artystów funkcjonujących poza głównym nurtem europejskiej historii sztuki,
- interpretacja dzieł w kontekście lokalnym, historycznym i politycznym,
- krytyczna refleksja nad rolą historiografii, muzealnictwa i edukacji w utrwalaniu niewidzialności regionu,
- rozwój kompetencji badawczych i kuratorskich w pracy z obszarami peryferyjnymi,
- ujęcie porównawcze – dostrzeganie podobieństw i różnic między sztuką Ukrainy, Mołdawii i Rumunii.
Korzyści dla Słuchacza:
Wiedza – Słuchacz:
- zna podstawowe zjawiska historii sztuki Ukrainy, Mołdawii i Rumunii,
- rozumie mechanizmy marginalizacji regionów peryferyjnych w europejskim kanonie,
- rozpoznaje specyfikę sztuki Europy Wschodniej w kontekście historii politycznej i kulturowej.
Umiejętności – Słuchacz:
- analizuje i interpretuje dzieła artystów z Ukrainy, Mołdawii i Rumunii,
- porównuje zjawiska artystyczne trzech krajów w ujęciu regionalnym,
- tworzy podstawowe projekty narracji kuratorskich dotyczących sztuki peryferyjnej.
Kompetencje społeczne – Słuchacz:
- krytycznie odnosi się do dominujących narracji historii sztuki,
- rozumie znaczenie poszerzania kanonu o regiony pomijane,
- potrafi argumentować potrzebę włączania sztuki Europy Wschodniej do edukacji artystycznej.
Metody pracy:
- wykłady interaktywne,
- analiza dzieł artystycznych,
- dyskusje problemowe,
- case studies wybranych artystów i zjawisk,
- warsztaty praktyczne (projekty wystaw i narracji),
- analiza źródeł i materiałów wizualnych.
Metody weryfikacji efektów kształcenia:
egzamin dla chętnych Słuchaczy – esej analityczny: omówienie wybranego artysty lub grupy wykluczonych twórców w kontekście historii sztuki i praktyk widzialności.
