(Nie)widzialna historia sztuki: Bałkany – kurs online
KU/11878
Kultury i Idee
Kurs realizowany w formie zdalnej na platformie ZOOM.
Zajęcia poświęcone są (nie)widzialnej historii sztuki Bałkanów, rozumianej jako obszar o bogatej, lecz słabo rozpoznanej tradycji artystycznej. Program koncentruje się na sztuce krajów bałkańskich, analizując przyczyny ich nieobecności w polskim i zachodnioeuropejskim dyskursie historii sztuki.
Moduł 1: Bałkany jako peryferie historii sztuki Europy
Pojęcie peryferii i centrum. Bałkany w narracjach europejskich. Metody badania sztuki regionów słabo obecnych w kanonie.
Moduł 2: Albania, Macedonia Północna, Kosowo
Historia sztuki nowoczesnej i współczesnej. Twórcy funkcjonujący poza głównym obiegiem międzynarodowym. Lokalne konteksty i strategie widzialności.
Moduł 3: Bułgaria i Rumunia
Sztuka XIX–XX wieku między tradycją a nowoczesnością. Akademie, lokalne nurty i recepcja międzynarodowa.
Moduł 4: Serbia, Chorwacja, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina
Sztuka w kontekście przemian politycznych i historycznych XX i XXI wieku. Artyści zapomniani i niedoceniani w europejskiej historiografii.
Moduł 5: Grecja i Słowenia – między centrum a peryferią
Pozycja krajów częściowo obecnych w kanonie europejskim. Granice widzialności i selektywna recepcja.
Moduł 6: Praktyki widzialności i alternatywne narracje
Warsztaty: case studies, projekt narracji kuratorskiej lub wystawy poświęconej niewidzialnej historii sztuki Bałkanów.
Cel ogólny:
zapoznanie Słuchaczy z historią sztuki Bałkanów jako regionu słabo obecnego w polskich i europejskich narracjach historii sztuki; ukazanie mechanizmów marginalizacji sztuki bałkańskiej w kanonach europejskich, rozwijanie umiejętności krytycznej analizy dzieł oraz wprowadzenie do alternatywnych narracji historii sztuki regionów uznawanych za peryferyjne.
Kurs koncentruje się na twórcach i zjawiskach artystycznych z Albanii, Bośni i Hercegowiny, Bułgarii, Chorwacji, Czarnogóry, Grecji, Kosowa, Macedonii Północnej i Serbii, a także wybranych obszarach Rumunii i Słowenii.
Cele szczegółowe:
- zrozumienie mechanizmów tworzenia kanonu historii sztuki Europy i przyczyn marginalizacji sztuki krajów bałkańskich,
- poznanie historii i specyfiki sztuki poszczególnych krajów Bałkanów w XIX–XXI wieku,
- analiza twórczości artystów funkcjonujących poza głównym nurtem europejskiej historii sztuki,
- interpretacja dzieł w kontekście lokalnym, narodowym i regionalnym,
- krytyczna refleksja nad rolą historiografii, muzealnictwa i edukacji w utrwalaniu niewidzialności regionu,
- rozwój kompetencji badawczych i kuratorskich w zakresie pracy z obszarami peryferyjnymi,
- ujęcie porównawcze i transnarodowe – dostrzeganie podobieństw i różnic między krajami Bałkanów.
Korzyści dla Słuchacza:
Wiedza – Słuchacz:
- zna podstawowe zjawiska i twórców historii sztuki krajów bałkańskich,
- rozumie mechanizmy marginalizacji regionów peryferyjnych w historii sztuki Europy,
- rozpoznaje specyfikę sztuki Bałkanów na tle innych regionów Europy.
Umiejętności – Słuchacz:
- analizuje i interpretuje dzieła artystów z krajów bałkańskich,
- porównuje zjawiska artystyczne różnych państw regionu,
- tworzy proste projekty narracji kuratorskich dotyczących sztuki peryferyjnej.
Kompetencje społeczne – Słuchacz:
- krytycznie odnosi się do dominujących narracji historii sztuki,
- rozumie znaczenie poszerzania kanonu o regiony marginalizowane,
- potrafi argumentować potrzebę włączania sztuki Bałkanów do edukacji artystycznej.
Metody pracy:
- wykłady interaktywne,
- analiza dzieł artystycznych,
- dyskusje problemowe,
- case studies wybranych artystów i zjawisk,
- warsztaty praktyczne (projekty wystaw i narracji),
- analiza źródeł i materiałów wizualnych.
Metody weryfikacji efektów kształcenia:
egzamin dla chętnych Słuchaczy – esej analityczny: omówienie wybranego artysty lub grupy wykluczonych twórców w kontekście historii sztuki i praktyk widzialności.
