"Sex, drugs & art", czyli sztuka przełomu XIX i XX wieku – kurs online
KU/10081
Kultury i Idee
Kurs realizowany w formie zdalnej na platformie ZOOM.
Kurs poświęcony jest kulturze artystycznej fin de siècle'u oraz przemianom estetycznym, społecznym i światopoglądowym zachodzącym u schyłku XIX wieku i na początku wieku XX. Program koncentruje się na analizie napięć między nowoczesnością a kryzysem wartości, fascynacją postępem a doświadczeniem lęku, dekadencji, seksualności i śmierci.
Słuchacze poznają najważniejsze zjawiska artystyczne epoki, kluczowe środowiska twórcze oraz reprezentatywnych artystów i artystki związanych m.in. z symbolizmem, secesją, ekspresjonizmem i wczesną awangardą. Szczególny nacisk położono na interpretację dzieł sztuki w kontekście literatury, filozofii, psychoanalizy, przemian obyczajowych oraz rozwoju nowoczesnej kultury miejskiej.
Kurs poświęcony jest kulturze artystycznej fin de siècle'u oraz przemianom estetycznym, społecznym i światopoglądowym zachodzącym u schyłku XIX wieku i na początku wieku XX. Program koncentruje się na analizie napięć między nowoczesnością a kryzysem wartości, fascynacją postępem a doświadczeniem lęku, dekadencji, seksualności i śmierci.
Słuchacze poznają najważniejsze zjawiska artystyczne epoki, kluczowe środowiska twórcze oraz reprezentatywnych artystów i artystki związanych m.in. z symbolizmem, secesją, ekspresjonizmem i wczesną awangardą. Szczególny nacisk położono na interpretację dzieł sztuki w kontekście literatury, filozofii, psychoanalizy, przemian obyczajowych oraz rozwoju nowoczesnej kultury miejskiej.
Istotnym elementem kursu będzie praca z materiałami źródłowymi – listami, pamiętnikami, manifestami artystycznymi oraz tekstami krytycznymi epoki – pozwalająca Słuchaczom lepiej zrozumieć sposób myślenia artystów przełomu XIX i XX wieku.
Kurs realizowany jest w formule wykładu połączonego z konwersatorium i adresowany jest do wszystkich osób zainteresowanych historią sztuki, literaturą, kulturą nowoczesności i historią idei.
Moduł 1: Między nudą a lękiem – społeczne i kulturowe tło fin de siècle’u:
Moduł 1: Między nudą a lękiem – społeczne i kulturowe tło fin de siècle’u:
- rozpad starego porządku,
- kryzys wartości i doświadczenie nowoczesności,
- industrializacja, urbanizacja i narodziny społeczeństwa masowego,
- dekadentyzm i poczucie schyłku kultury europejskiej,
- narodziny nowoczesnej psychologii i psychoanalizy,
- artysta wobec modernizacji i kryzysu tożsamości.
Moduł 2: Kobieta okrutna – femme fatale w sztuce przełomu wieków:
- konstrukcja kobiecości w kulturze fin de siècle’u,
- erotyzacja i demonizacja kobiecego ciała,
- Salome, Judyta, Meduza i inne figury femme fatale,
- Gustav Klimt, Edvard Munch, Franz von Stuck, Aubrey Beardsley,
- emancypacją kobiet a społeczne lęki.
Moduł 3: Zmysłowość, seksualność, pornografia – ciało w sztuce XIX i XX wieku:
- ciało jako obiekt pożądania i kontroli społecznej,
- erotyzm i tabu w sztuce nowoczesnej,
- pornografia a sztuka wysoka,
- Egon Schiele i granice reprezentacji seksualności.
Moduł 4: Między kosztowaniem życia a nieuchronnością śmierci – śmierć w sztuce fin de siècle’u:
- melancholia i fascynacja śmiercią,
- estetyzacja cierpienia,
- symbolizm i ekspresjonizm wobec przemijania,
- śmierć jako doświadczenie egzystencjalne i estetyczne.
Moduł 5: W poszukiwaniu Boga – duchowość i religijność w sztuce przełomu wieków:
- kryzys religii instytucjonalnej,
- symbolika religijna w sztuce modernistycznej,
- sacrum i profanum w sztuce przełomu XIX i XX wieku,
- sztuka jako doświadczenie metafizyczne.
Moduł 6: Między witalnością a śmiercią – natura w sztuce XIX i XX wieku:
- natura jako symbol życia vs. natura jako symbol śmierci,
- symboliczne znaczenia pejzażu,
- natura wobec industrializacji,
- roślinność i ornament w secesji.
Moduł 7: Nie ma granic, których przekroczyć się nie da – środowiska artystyczne przełomu wieków:
- bohema artystyczna i kultura kawiarni,
- Paryż, Wiedeń, Monachium, Kraków jako centra życia artystycznego,
- skandale obyczajowe i prowokacje artystyczne,
- relacje między sztuką a używkami, eksperymentem i transgresją,
- manifesty artystyczne i narodziny nowoczesnego artysty.
Moduł 8: Między harmonią a obłędem – forma i ekspresja w sztuce przełomu wieków:
- deformacja i ekspresja emocji,
- symbolizm, secesja i ekspresjonizm,
- psychologia percepcji i doświadczenie niepokoju,
- kolor, linia i ornament jako nośniki emocji.
Moduł 9: Literatura a sztuki piękne – korespondencja sztuk:
- synestezja i idea jedności sztuk,
- wpływ literatury na malarstwo i grafikę,
- Baudelaire, Wilde, Schiele, Kokoschka,
- ilustracja, plakat i książka artystyczna.
Moduł 10: Używki, narkotyki i doświadczenia graniczne w kulturze artystycznej przełomu wieków:
- absynt i kultura dekadencji,
- narkotyki, alkohol i bohema artystyczna,
- sztuka a doświadczenia psychodeliczne i transgresyjne,
- literackie i malarskie reprezentacje odurzenia,
- autodestrukcja jako mit nowoczesnego artysty.
Moduł 11: Miasto nowoczesne – metropolia jako przestrzeń fascynacji i lęku:
- narodziny nowoczesnej metropolii,
- Paryż, Wiedeń i Berlin jako centra modernizmu,
- anonimowość, tłum i alienacja,
- nocne życie miasta i kultura rozrywki,
- miasto jako przestrzeń nowoczesnego doświadczenia.
Moduł 12: Moda, design i sztuka użytkowa fin de siècle’u:
- narodziny nowoczesnego projektowania,
- secesja i estetyzacja codzienności,
- moda jako forma ekspresji kulturowej,
- plakaty, ilustracje i grafika użytkowa,
- relacje między sztuką wysoką a kulturą popularną.
Moduł 13: Obiektyw nowoczesności – fotografia i narodziny nowego spojrzenia:
- narodziny fotografii i jej wpływ na sztukę XIX wieku,
- fotografia między dokumentacją a kreacją artystyczną,
- portret fotograficzny i nowe sposoby przedstawiania tożsamości,
- fotografia erotyczna, medyczna i kolonialna – obrazowanie ciała i „inności”,
- ruch, światło i eksperyment wizualny w fotografii przełomu wieków,
- relacje między fotografią, symbolizmem i secesją.
Moduł 14: Recepcja i reinterpretacja sztuki fin de siècle’u we współczesności:
- cytaty i nawiązania do estetyki fin de siècle’u w kulturze popularnej,
- moda, fotografia i film inspirowane modernizmem,
- reinterpretacje symbolizmu i secesji w sztuce współczesnej,
- współczesne spory wokół erotyzmu i prowokacji w sztuce,
- dziedzictwo fin de siècle’u w kulturze XXI wieku.