Socjologia queer – osoby nienormatywne płciowo i seksualnie w społeczeństwie – kurs online
CS/11086
Człowiek i Społeczeństwo
Kurs realizowany w formie zdalnej na platformie ZOOM.
Lista tematów (szczegółowe materiały – literatura i materiały audiowizualne – zostaną podane na pierwszych zajęciach):
1. Socjologia queer – wprowadzenie:
- seksuologia, jej historia i założenia,
- teoria Zygmunta Freuda,
- konstruktywizm społeczny w socjologicznych badaniach nad seksualnością (scenariusze seksualne, Giddens itp.),
- socjologia queer: założenia (poza teorią orientacji seksualnej; obowiązkowy heteroseksualizm, binaryzm płci, scenariusze seksualne i in.).
2. Filozoficzne podstawy socjologii queer:
- Michel Foucualt,
- Jacques Derrida,
- Gilles Deleuze,
- Julia Kristeva,
- Giorgio Agamben,
- Maria Janion.
3. Społeczne i polityczne źródła teorii queer: kultura ballroomowa:
- źródła kultury balroomowej,
- doświadczenie opresji seksualnej, płciowej, rasowej i ekonomicznej (kwestia intersekcjonalności),
- queerowe fantazmaty i ich materializacja,
- domy – rodziny z wyboru i queerowa etyka troski.
4. Feministyczne teorie kulturowe i koncepcja Judith Butler:
- fenimizm liberalny vs. kulturowy,
- wybrane stanowiska filozofii feministycznej,
- performatywna teoria płci Judith Butler.
5. Powstanie polityki queer: panika moralna w czasach wybuchu pandemii HIV/AIDS:
- polityka emancypacyjna po Stonewall,
- wybuch epidemii i reakcja państwa i społeczeństwa,
- homoseksualność jako śmierć – homoseksualność jako życie,
- ruchy queer jako performatywne ruchy radykalnej interwencji społecznej,
- ruchy queerowe w Polsce.
6. Wybrane koncepcje w badaniach queer:
- Adrienne Rich,
- Eve Kosofsky-Sedgwick,
- Lauren Berlant,
- Michael Warner,
- José Esteban Muñoz,
- Lee Edelman,
- Jack Halberstam.
7. Niebinarność i transpłciowość:
- początek i koniec pojęcia transseksualność,
- socjologiczne badania nad transpłciowością – obszary zróżNICowania (identyfikacja, seksualność, rodzina i inne),
- transpłciowość jako płciowa i seksualna różNICa (w stronę teorii postpłciowej i postseksualnej).
8. Badania postkolonialne w socjologii queer:
- wprowadzenie do badań postkolonialnych (kolonizacja, dekolonizacja, postkolonialność; prowincjonalizacja Europy, (post)kolonialna mimikra i inne),
- płeć i seksualność w świecie postkolonialnym.
9. Problem rasizmu w socjologii queer:
- rasizm: pojęcie, historia, odmiany,
- rasizm po polsku,
- wprowadzenie do Czarnych badań queer oraz afrykańskich badań queer,
- radykalna krytyka i polityka antyrasistowska.
10. Queer materialistyczny:
- globalna bieda i wykluczenie ekonomiczne jako przedmiot badań socjologii queer,
- wprowadzenie do krytyki antykapitalistycznej,
- feministyczne teorie socjalistyczne,
- wykluczenie ekonomiczne a krytyka queer.
11. Problemy moralne w socjologii queer:
- dwie próby sformułowania queerowej socjologii moralności,
- moralność jako urządzenie wiedzy/władzy – wytwarzanie moralności seksualnej,
- wybrane problemy: praca seksualna, widzialność seksu (poza teoriami pornografii i ekshibicjonizmu), seksualność a niepełnosprawność,
- seks jako doświadczenie społeczne.
12. „Metodologie” badań queer:
- socjologia wiedzy z perspektywy queer,
- „metodologie” queerowe,
- perspektywy marksistowskie i feministyczne,
- badania queer a fenomenologia,
- socjologia queer a inne propozycje epistemologiczne i metodologiczne w socjologii,
- badania queer jako radykalna teoria społeczna / krytyka społeczna.
13. Socjologiczne queer a socjologia dzieci i młodzieży:
- kształtowanie się płci i seksualności w okresie pre- i postnatalnym,
- seksualność młodych w perspektywie socjologii Latoura,
- problem przemocy seksualnej w okresie preadolestencyjnym i w czasie dojrzewania,
- queerowe dzieci i queerowa młodzież w rodzinie, szkole i społeczeństwie – wybrane problemy.
14. Perspektywa baumanowska w socjologii queer:
- Zygmunt Bauman jako gigant polskiej socjologii,
- problem klasowy i aktualność społecznej krytyki socjalistycznej w odniesieniu do kwestii queer Nowoczesność i Zagłada, czyli dlaczego skończyła się nowoczesność i nowoczesna humanistyka (i co z tego wynika),
- teorie kultury Baumana a problem płci/seksualnosci,
- teorie płynności jako paradygmatyczne założenie badań queer.
15. Trajektorie socjologii queer – podsumowanie zajęć.